Shengal’ın güvenliği ve yönetimine ilişkin yeniden başlayan görüşmeler, Ezidi temsilcilerin 1 Eylül 2026’da Bağdat’ta düzenlenen bir toplantının dışında bırakıldığını belirten Shengal Halk Meclisinin tepkisine yol açtı. Meclis, doğrudan müzakereler yapılmasını ve yerel savunma güçlerinin tanınmasını talep ediyor. Toplantıda Iraklı güvenlik, istihbarat ve idari yetkililer ile Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı’nın bir temsilcisi bir araya gelerek güvenlik düzenlemelerini, yerinden edilmiş sakinlerin geri dönüşünü ve Bağdat ile Erbil arasında imzalanan 2020 Shengal Anlaşması’nın uygulanmasını görüştü. Irak hükümetinin açıkladığı öncelikler arasında yerel polis gücünün güçlendirilmesi, güvenlik güçlerinin konuşlandırılmasının koordinasyonu, hizmetlerin yeniden sağlanması ve yeniden inşa çalışmalarına hazırlık bulunuyor.

Meclis, Ezidi temsilcilerin bu görüşmelerin dışında bırakılmasına karşı çıktı ve hâlen yerel savunmayı sağlayan güçların dağıtılmasına karşı uyarıda bulundu. Talepleri, YBŞ olarak bilinen Shengal Direniş Birlikleri, kadın savunma gücü YJŞ ve Êzîdxan Asayiş güvenlik gücünün statüsünü kapsıyor. Meclis, bu güçlerin Bağdat ile yapılacak bir anlaşma yoluyla resmen tanınmasını ve Shengal temsilcilerinin geleceklerine ilişkin müzakerelere doğrudan katılmasını istiyor. Önerilen entegrasyon; bu güçlerin Irak’ın güvenlik kurumlarındaki konumu, kimin komutası altında olacakları ve halkın korunmasına ilişkin sorumluluğun nasıl paylaşılacağı konusunda anlaşmaya varılmasını gerektirecek.

Ezidi yurdunda güvenliği kimin kontrol edeceği sorusu, Ağustos 2014’ün sonuçlarını da beraberinde taşıyor. IŞİD 3 Ağustos’ta Shengal’a saldırdığında Peşmerge güçlerinin geri çekilmesi, sivilleri ilerleyen teröristlere karşı savunmasız bıraktı. IŞİD binlerce Ezidiyi öldürdü ve kaçırdı, kadınları ve çocukları köleleştirdi ve aileleri Shengal Dağı’na kaçmak zorunda bıraktı. Bu deneyim, yerel savunma taleplerinin merkezinde olmaya devam ediyor. Mevcut anlaşmazlık, Ezidilerin kendi kasaba ve köylerini korumada doğrudan bir role sahip olmaya devam edip etmeyeceği ve herhangi bir yeni güvenlik düzenlemesi içinde ne kadar yetkiye sahip olacaklarıyla ilgilidir. Koruma vaatleri, 2014 yılında bu sorumluluk kendilerine verilmiş güçlerin başarısızlığı dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

YBŞ komutanlığı, 2.200 savaşçısının hâlihazırda Irak ordusuna katıldığı yönündeki haberleri reddetti. Yazılı bir açıklamayla bu iddiayı yalanladı ve Irak’ın egemenliği ile Shengal’ın çıkarları doğrultusunda Bağdat ile müzakere etmeye hazır olduğunu belirtti. KCK Yürütme Konseyi üyesi Mustafa Karasu da Ezidilerin Shengal’da kendi işlerini yönetmesine olanak tanıyan ve aynı zamanda Irak ordusuna bağlı yerel bir savunma gücünü koruyan bir düzenlemeyi destekledi. Bu öneriyi, IŞİD saldırısı sırasında Ezidilerin terk edilmesiyle ilişkilendirerek hem Peşmerge güçlerinin hem de Irak ordusunun Ezidileri korumakta başarısız olduğunu söyledi. Karasu’ya göre yerel bir savunma rolünün korunması Irak’ın egemenliğiyle uyumlu olacak ve ülkeyi güçlendirecektir.

Geri dönmeyi düşünen yerinden edilmiş Ezidi aileler açısından pratik sorular arasında işleyen kamu hizmetleri, yaşanabilir evler ve güvenliklerinden sorumlu kişilere duyulan güven bulunuyor. İlçenin yönetiminde ve güvenlik güçlerinde yapılacak değişiklikler bu kararların her birini etkileyecek. Müzakerelerde halkın nasıl korunacağı ve Ezidilerin kendi yurtlarının yönetimine nasıl katılacağı belirlenmelidir. Ezidilerin katılımı, bu düzenlemeler müzakere edilirken başlamalı ve hayatlarını yönetecek kararların şekillendirilmesine katkıda bulunma imkânı sağlanmalıdır. Shengal’a dönmesi ve orayı yeniden inşa etmesi beklenen halk, kendilerini kimin yöneteceği ve koruyacağı konusunda söz sahibi olmalıdır.