Ավստրալիայի Նյու Ինգլենդի համալսարանի հետազոտողների 2026 թվականի ուսումնասիրությունը քննել է, թե ինչպես կարող են էզդիկի և անգլերեն թվային ուսումնական ռեսուրսներն օգնել էզդի ծնողներին ավելի ակտիվ դեր ունենալ իրենց փոքր երեխաների կրթության մեջ՝ միաժամանակ նպաստելով լեզվի, մշակույթի և ինքնության պահպանմանը։
Հետազոտությունը կենտրոնացել է Նոր Հարավային Ուելսի տարածաշրջանային բնակավայրերում ապրող էզդի ընտանիքների վրա, որոնք մասնակցում էին «Ծնողների և երեխաների տնային փոխգործակցության ծրագրին»՝ HIPPY-ին։ Ծրագիրն աջակցում է ծնողներին՝ օգնելով նրանց տանը նպաստել փոքր երեխաների ուսուցմանը և նախապատրաստել նրանց դպրոցին։
Հետազոտողներ Մաջիդա Մեհանան, Սոմայե Բա Ախլաղը և Մարիաննե Կնաուսը պարզել են, որ որոշ էզդի ծնողներ անգլերենի սահմանափակ իմացության պատճառով դժվարանում էին լիարժեք օգտվել ծրագրից։ Ընտանիքները հետազոտողներին հայտնել են, որ իրենց սեփական լեզվով կրթական նյութերի առկայությունը կհեշտացներ իրենց մասնակցությունը։
Ի պատասխան՝ հետազոտական թիմն աշխատել է էզդի ընտանիքների հետ՝ ստեղծելու առցանց ուսումնական գործողությունների հավաքածու, որը համադրում էր անգլերեն գրավոր նյութերը էզդիկի ձայնագրությունների հետ։
Ռեսուրսները ներառում էին թվեր, շաբաթվա օրեր, բաղադրատոմսեր, ավանդական պատմություններ, երգեր և խաղեր։ Որոշ գործողություններ նախատեսված էին գրագիտության և մաթեմատիկայի հիմունքներին ծանոթացնելու համար, իսկ մյուսները ծնողներին ու երեխաներին հնարավորություն էին տալիս միասին կիսվել լեզվական և մշակութային գիտելիքներով։
Երեխաների կողմից ինքնուրույն օգտագործման համար նյութեր ստեղծելու փոխարեն՝ նախագիծը խրախուսում էր ծնողներին և երեխաներին միասին մասնակցել գործողություններին։ Սա անգլերենի սահմանափակ իմացություն ունեցող ծնողներին հնարավորություն էր տալիս շարունակել ներգրավված մնալ իրենց երեխաների ուսուցման մեջ՝ լեզվական խոչընդոտի պատճառով մի կողմ մղվելու փոխարեն։
Նյութերը մշակելիս հետազոտողները նաև մասնակցել են ընտանեկան հավաքույթների և էզդիական մշակութային միջոցառումների։ Ընտանիքներին հարցրել են, թե ինչպիսի ռեսուրսներ են ցանկանում, իսկ էզդիներն իրենց ձայնով մասնակցել են կայքում օգտագործվող աուդիոձայնագրությունների ստեղծմանը։
Մշակութային առումով համապատասխան նյութեր ստեղծելու համար անհրաժեշտ են եղել մի քանի վերանայումներ։ Թվային ձևավորման վրա աշխատող համալսարանական թիմը նախկինում սահմանափակ գիտելիքներ ուներ էզդիական մշակույթի և լեզվի մասին, ուստի հետազոտողները հիմնվել են մասնակից ընտանիքների արձագանքների վրա՝ կերպարները, պատմությունները և մյուս նյութերը բարելավելու համար։
Նախագիծը նաև ցույց է տվել, որ վերաբնակեցումից հետո երեխայի ընտանեկան լեզվի պահպանումը կարող է դժվարանալ։ Երեխաները հաճախ արագ սովորում են իրենց նոր երկրի գերակշռող լեզուն և ժամանակի ընթացքում կարող են սկսել ավելի հազվադեպ օգտագործել իրենց ընտանեկան լեզուն, այդ թվում՝ տանը։
Հետազոտողների նպատակը անգլերենի և էզդիկի միջև ընտրություն կատարելը չէր։ Փոխարենը՝ ռեսուրսները նախատեսված էին օգնելու երեխաներին զարգացնել իրենց անգլերենը՝ միաժամանակ շարունակելով լսել և օգտագործել իրենց սեփական լեզուն։
Ռեսուրսներն օգտագործած ընտանիքների արձագանքները հիմնականում դրական էին։ Ծնողներն ասել են, որ գործողություններն օգնել են իրենց երեխաների հետ կիսվել իրենց լեզվով և մշակութային ժառանգությամբ, իսկ երեխաներին հատկապես հետաքրքրել է էզդիկի լսելը տնից դուրս կրթական միջավայրում։
Որոշ երեխաներ մոռացել էին էզդիկի որոշ թվեր կամ շաբաթվա օրերի անունները և գործողություններն օգտագործում էին դրանք վերհիշելու համար։ Մի մայր նաև սկսել էր պատմություններից մեկն օգտագործել իր երեխայի քնելուց առաջվա առօրյայի մաս։
Սակայն հետազոտողները զգուշացել են արդյունքները չափազանցնելուց։ Արձագանքների մեծ մասը ստացվել էր անմիջապես մասնակից ընտանիքներից, իսկ նախագիծը բավարար համակարգված տվյալներ չէր հավաքել՝ ապացուցելու համար, որ թվային ռեսուրսները երեխաների ուսուցման կամ զարգացման մեջ չափելի բարելավումներ են առաջացրել։
Ուստի արդյունքներն ավելի ճիշտ է դիտարկել որպես խոստումնալից օրինակներ այն բանի, թե ինչպես կարող են մշակութային առումով համապատասխան ռեսուրսներն ավելի հասանելի դարձնել վաղ մանկության կրթությունն այն ընտանիքների համար, որոնց լեզուն և ավանդույթները հակառակ դեպքում կարող են մեծապես բացակայել հիմնական կրթական նյութերից։
Ուսումնասիրությունը նաև մատնանշում է գործնական դժվարություններ։ Ընտանիքները կարող են տեխնոլոգիաների հասանելիության տարբեր մակարդակներ ունենալ, ծնողների գրագիտության մակարդակները կարող են տարբեր լինել, իսկ տեղահանությունից և վերաբնակեցումից հետո լեզվի ու մշակութային սովորույթների պահպանումը կարող է դժվարանալ։
Չնայած այդ սահմանափակումներին՝ հետազոտողները եզրակացրել են, որ նախագիծն օգնել է ընտանիքներին էզդիական մշակութային ժառանգությունը ներառել իրենց երեխաների կրթական կյանքում և ընդգծել է էզդի ժողովրդի առանձնահատուկ մշակութային ինքնությունը։
Ուսումնասիրությունը նաև ավելի լայն հարց է բարձրացնում իրենց հայրենիքից դուրս ապրող էզդի ընտանիքների համար՝ ինչպես կարող են երեխաները լիարժեք մասնակցել այն երկրի կրթական համակարգին, որտեղ ապրում են՝ առանց կորցնելու կապը իրենց ընտանիքների միջոցով սերնդեսերունդ փոխանցված լեզվի, ավանդույթների և մշակութային գիտելիքների հետ։
