Fransa’nın Paris kentindeki Paris Ağır Ceza Mahkemesi, Fransız ISIS üyesi Sabri Essid’e karşı açılan davada üç Ezidi kadın ve sekiz çocukları lehine tazminata hükmetti. Free Ezidi Foundation, tazminat kararını 21 Eylül 2026’da duyurdu; bunu 22 Eylül’de FIDH ve Fransız İnsan Hakları Birliği’nin açıklamaları izledi.
Karar, Essid’in suçlarının yol açtığı zararlar nedeniyle hayatta kalanların ileri sürdüğü hukuki tazminat taleplerine ilişkin. Karar, aynı mahkemenin 20 Mart 2026’da Essid’i Ağustos 2014 ile 2016 yılları arasında Suriye’de işlenen soykırım, insanlığa karşı suçlar ve bu suçlara iştirakten gıyabında ömür boyu hapis cezasına mahkûm etmesinin ardından geldi.
Davaya katılan kuruluşlar tarafından 21 ve 22 Eylül’de yayımlanan açıklamalarla duyurulan son karar, kadınlar ve çocukların uğradığı kalıcı zararları tanıyor. Mahkeme; yakın ölüm korkusu, sevgi ve yakınlık kaybı ile manevi zarar dahil olmak üzere çeşitli zararlar için tazminata hükmetti. Hayatta kalanların her birine verilen tazminat miktarları açıklanmadı.
Ancak hayatta kalanlar açısından tazminata hak kazanılması, bu paranın tahsil edilebileceği anlamına gelmedi. Essid, Suriye’de öldüğüne ilişkin haberler doğrulanamadığı için yokluğunda yargılandı. Hâlâ nerede olduğu bilinmiyor ve kuruluşlara göre tazminat şu anda kendisinden tahsil edilemiyor.
Kuruluşlar ayrıca hayatta kalanların, CIVI olarak bilinen Fransa’nın suç mağdurları tazminat mekanizması Commission d’indemnisation des victimes d’infractions kapsamı dışında bırakıldığını belirtiyor. Kuruluşlara göre mevcut hukuki çerçeve uyarınca, yurt dışında işlenen uluslararası suçların yabancı mağdurları bu mekanizma aracılığıyla tazminat alamıyor.
Beş kuruluş ortak açıklamalarında, “Etkili bir giderim olmadan anlamlı bir adalet olamaz,” ifadelerini kullandı. Mahkûm edilen failin bulunamadığı veya ödeme yapamadığı durumlarda yabancı mağdurlar tazminata erişemediği sürece, verilen tazminat kararlarının büyük ölçüde sembolik kalacağı uyarısında bulundular.
Davada yer alan kuruluşlar Kinyat, Free Ezidi Foundation, Yazda, Uluslararası İnsan Hakları Federasyonu (FIDH) ve Fransız İnsan Hakları Birliği’dir (LDH). Beş kuruluşun tamamı davaya müdahil olarak katıldı. Mahkeme, kuruluşların uğradığı manevi zararı da tanıdı ve kadınlar ile çocuklara verilen tazminattan ayrı olarak her birine sembolik nitelikte bir avro tazminat verilmesine hükmetti.
Abou Dojanah al-Faransi adıyla da bilinen Essid, hem kendi eylemleri hem de başkaları tarafından işlenen suçlara iştiraki nedeniyle mahkûm edildi. Mart ayında verilen hüküm, soykırım teşkil eden ciddi bedensel veya ruhsal zarardan; ayrıca insanlığa karşı suç teşkil eden köleleştirme, hapis, işkence, tecavüz, zulüm ve diğer insanlık dışı eylemlerden sorumlu olduğunu ortaya koydu. İştirakten verilen mahkûmiyet, 2015 yılında köleleştirilmiş bir kadın ile çocuklarının başka bir yere nakledilmesine dahil olmasını da kapsıyordu.
FIDH, kararı bir Fransız vatandaşının soykırım suçundan aldığı ilk mahkûmiyet ve ISIS’in Ezidilere karşı işlediği vahşetlere ilişkin bir Fransız mahkemesinin verdiği ilk karar olarak nitelendirdi.
Dava, 2014 Ezidi Soykırımı’ndan hayatta kalanların ifadeleri ve yıllar boyunca yürütülen soruşturmalar sonucunda oluşturuldu. Fransız savcılar, Aralık 2016’da ISIS’in Ezidilere ve hedef aldığı diğer gruplara karşı işlediği suçlara ilişkin daha geniş kapsamlı bir ön soruşturma başlattı. Ertesi yıl FIDH ve Kinyat, cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı suçları belgelemek ve yabancı ISIS üyeleri hakkında delil toplamak üzere Irak’a gitti.
Hayatta kalanların anlatımları ve kuruluşlar tarafından sağlanan bilgiler, soruşturmacıların Essid’i tespit etmesine yardımcı oldu. 2019 yılında adli soruşturma başlatıldı ve soruşturma hâkimleri 8 Ekim 2024’te Essid’in yargılanmasına karar verdi. Ceza davası 16–20 Mart 2026 tarihleri arasında Paris’te görüldü ve Essid’in mahkûm edilerek ömür boyu hapis cezasına çarptırılmasıyla sonuçlandı.
